Rất nhiều bạn bè là nhà đầu tư bitcoin có đặt câu hỏi cho Nam về việc đầu tư bitcoin, và lệnh cấm sử dụng bitcoin làm phương thức thanh toán sau ngày 1. Nam cũng hỏi qua 1 số bạn luật sư, và tổng hợp thêm 1 số thông tin từ các báo lớn để các bạn tiện theo dõi.

Theo luật quy định, từ ngày 1/1/2018 một số hành vi liên quan tới Bitcoin sẽ bị xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự, mức xử phạt có thể lên tới 3 năm tù giam.

Tại khoản 6,7 Điều 4 Nghị định 101/2012/NĐ-CP quy định phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm Séc, Lệnh chi, Ủy nhiệm chi, Nhờ thu, Ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng và các phương tiện thanh toán khác theo quy định của NHNN. Theo quy định này, Bitcoin và các loại tiền ảo khác sẽ không được coi là phương tiện thanh toán, việc cung ứng, phát hành và sử dụng các đồng tiền ảo là không hợp pháp.

Quy định tại Khoản 6, Điều 27 Nghị định 96/2014/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng thì các hành vi phát hành, cung ứng, sử dụng các phương tiện thanh toán không hợp pháp (bao gồm cả Bitcoin và các loại tiền ảo tương tự khác) sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính mức từ 150-200 triệu đồng.

Bên cạnh đó, theo Bộ luật hình sự, tại Điều 206 sửa đổi về tội vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng, từ 1/1/2018, người nào thực hiện các hành vi trong đó có hành vi phát hànhcung ứngsử dụng phương tiện thanh toán gây thiệt hại về tài sản từ 100 -300 ngàn đồng đến dưới 300.000.000 đồng sẽ bị phạt tiền từ 50-300 triệu đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Không dễ xử phạt hành vi thanh toán bằng Bitcoin

Trong tọa đàm “Bitcoin và làn sóng Blockchain” Luật sưTrương Thanh Đức – Chủ tịch HĐQT BASICO cho biết hiện tại chưa có quy định pháp lý nào “cấm Bitcoin” thì đương nhiên có thể mua bán, đổi chác nhưng nếu dùng vào việc thanh toán là phạm pháp. Với bitcoin, luật pháp chỉ bảo vệ khi nhà đầu tư nộp tiền để mua Bitcoin nhưng không nhận được thứ mong muốn sau khi thanh toán. Nhưng khi một người đã sở hữu bitcoin mà vì một yếu tố nào đó bị mất giá, biến mất thì luật không có quy định liên quan.

Tuy nhiên, xác định ranh giới giữa “trao đổi” và “thanh toán” rất mong manh. Nếu mua đồng tiền là hợp pháp, dùng đồng tiền đó để thay tiền Việt thanh toán thì bất hợp pháp nhưng lại có thể trao đổi. Ông nói “Năm trước tôi có thể đổi 1 Bitcoin để lấy một cốc cafe, đó là sự trao đổi nhưng cũng là sự thanh toán trực tiếp trong một giao dịch”.

Về việc kiểm soát các hành vi giao dịch Bitcoin, ông cho rằng “Điều quan trọng nhất khi muốn mua được tiền ảo phải nộp tiền thật vào, nộp ở đâu, tiền gì và chuyển cho ai là cần có sự quản lý. Động tác chuyển tiền, phải có tiền thật, các đầu vào đầu ra, có giao dịch thực sự mới có ý nghĩa. Nhưng khi giao dịch như vậy thì đều bị quản lý bởi Nhà nước, đều bị phong tỏa nên không thể tự bitcoin trở thành tiền được”.

Như vậy, việc để xác định một giao dịch liên quan đến Bitcoin là phương tiện thanh toán hay chỉ là trao đổi đơn thuần hiện còn gặp nhiều vướng mắc. Đó sẽ là vấn đề khó cho các cơ quan quản lý trong việc đưa vào quyết định xử phạt hay không.

Thông báo từ sàn remitano – vẫn hoạt động

Gần đây có những lo ngại về quy định của chính phủ liên quan đến Bitcoin có hiệu lực từ ngày 1/1/2018.

Tại Remitano, chúng tôi đã nghiên cứu các văn bản liên quan bao gồm khoản 6 Điều 27 Nghị định 96/2014/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng cũng như điểm h khoản 1 Điều 206 Bộ luật Hình sự 2015 và xin kết luận như sau:

Mua bán, trao đổi Bitcoin sang VND với người khác vẫn là việc làm hợp pháp.

Xét câu chữ của các văn bản kể trên thì nếu bạn dùng Bitcoin hoặc các loại tiền ảo khác để thanh toán tại Việt Nam (ví dụ: mua thức ăn bằng Bitcoin, thanh toán hoá đơn bằng Bitcoin) thì sẽ bị xem là đối tượng áp dụng và có thể bị phạt.

Như vậy chúng tôi khuyến kháo các bạn chỉ dùng Bitcoin như một phương tiện đầu cơ tích trữ, hoặc lướt sóng. Trường hợp các bạn muốn thanh toán bằng Bitcoin, hãy chuyển Bitcoin về tiền Việt (bằng cách bán Bitcoin đó cho người khác) rồi dùng tiền Việt để thanh toán, như vậy là hoàn toàn đúng luật.

Quan điểm cá nhân

Sau khi hỏi qua 1 số bạn làm luật sư, thì hiện phía luật sư cũng không thật sự rõ ràng. Theo cách nhìn nhận từ phía họ, việc cấm bitcoin tương đương với việc cấm sử dụng USD trong giao dịch. Tức là tương tự với Bitocin, bạn không thể sử dụng USD để thay tiền Việt Nam đồng. Và luật này đã có từ rất lâu, trước giờ vẫn vậy, ngân hàng nhà nước chỉ nhắc lại thôi.

Tuy nhiên ngày hôm qua, chiều 29-12, UBND TPHCM có văn bản gửi các sở-ngành và các cơ quan chức năng chỉ đạo liên quan đến hành vi sử dụng các loại tiền ảo để thanh toán trên địa bàn TPHCM.

Từ các diễn tiến hiện tại, thì theo cá nhân Nam có vẻ nhà nước sẽ bắt đầu làm căng về việc này. Tuy nhiên việc làm căng đến đâu thì còn phải xem diễn tiến tiếp theo mới phán đoán được. Trong gian đoạn hiện tại, nếu bạn có giao dịch Bitcoin, vui lòng không nhắc đến chữ bitcoin khi chuyển hay tiền. Tốt nhất bạn nên bán qua sàn giao dịch cho chắc ăn.

Nếu được chúng ta nên án binh bất động 1 thời gian, xem xét tình hình. Vì nếu xử lý chắc sẽ tập trung theo thứ tự

  1. Các doanh nghiệp (cửa hàng) cho phép giao dịch bitcoin.
  2. Các đồng coin hay dự án ICO phát hành tại Việt Nam. Bitdeal chẳng hạn.
  3. Các bạn làm giới thiệu đồng coin và thu tiền mặt vào gói. Tạm thời các bạn không nên gom gói, vào gói chung. Tốt nhất là nếu đầu tư thì im im đầu tư thôi.
  4. Cuối cùng mới là các nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Cuối cùng, việc luật hóa sẽ coi như không bảo vệ quyền lợi của bạn nếu bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản thông qua giao dịch tiền kỹ thuật số. Vì thế hãy tự bảo vệ tài sản của bạn khi giao dịch, tránh bị lừa đảo nhất là mua bán với những thành viên không quen biết.

ST.